Fundacja rodzinna (jako właściciel nieruchomości)
Wprowadzona w Polsce w 2023 r. osoba prawna, która może posiadać nieruchomości i inny majątek rodziny na rzecz wskazanych beneficjentów — coraz częściej wykorzystywana do planowania sukcesji i uniknięcia rozdrobnienia majątku w drodze dziedziczenia.
Zakres: Polska.
Definicja
Fundację rodzinną wprowadza ustawa z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej, obowiązująca od 22 maja 2023 r. Fundator przenosi majątek — w tym nieruchomości — do fundacji, która następnie zarządza nim zgodnie ze statutem i wypłaca świadczenia wskazanym beneficjentom (zwykle członkom rodziny), zamiast nieruchomości pozostawać własnością poszczególnych osób fizycznych.
W przypadku nieruchomości atutem jest to, że portfel nieruchomości należący do fundacji nie podlega podziałowi między spadkobierców po śmierci fundatora tak, jak dzieliłby się majątek posiadany bezpośrednio — fundacja nadal posiada majątek, a beneficjenci otrzymują świadczenia, a nie udziały we współwłasności. Pozwala to uniknąć współwłasności, która zwykle powstaje między kilkoma spadkobiercami po śmierci właściciela.
Fundacja jest odrębną osobą prawną, niezależną od fundatora i beneficjentów, płaci preferencyjny 15% CIT dopiero w momencie faktycznej wypłaty świadczeń (nie od bieżących, niewypłaconych dochodów), a beneficjenci należący do najbliższej rodziny co do zasady nie płacą dodatkowego podatku od otrzymanych świadczeń, pod warunkiem spełnienia ustawowych przesłanek.
Przykłady
Właściciel firmy przenosi rodzinne nieruchomości mieszkalne i komercyjne do nowo założonej fundacji rodzinnej, aby po jego śmierci pozostały w całości pod zarządem fundacji zamiast dzielić się na udziały między trójkę dzieci.
Statut fundacji przewiduje kwartalną wypłatę dochodu z najmu portfela mieszkań na rzecz dzieci i wnuków fundatora, bez indywidualnej własności poszczególnych lokali.
Rodzina rozważająca założenie fundacji konsultuje się z prawnikiem, porównując to rozwiązanie ze zwykłym testamentem, ponieważ fundacja wiąże się z formalnym ładem korporacyjnym (rada fundacji, bieżące koszty administracyjne), którego testament nie wymaga.
Jak to wpływa na kupno i sprzedaż
Fundacja rodzinna to narzędzie planowania sukcesji, a nie sposób na rozwiązanie sporu o współwłasność, który już powstał — zapobiega rozdrobnieniu jedynie majątku wniesionego do niej przed danym zdarzeniem, dlatego rodziny rozważające to rozwiązanie powinny działać z wyprzedzeniem wobec spodziewanego dziedziczenia. Nie jest to rozwiązanie dla każdego właściciela — koszt i formalności założenia oraz bieżącego funkcjonowania opłacają się głównie wtedy, gdy celem jest rzeczywiste utrzymanie wielopokoleniowego portfela nieruchomości w całości, a nie optymalizacja pojedynczej transakcji.
