Słownik nieruchomości
Przeglądaj definicje popularnych pojęć związanych z nieruchomościami lub skorzystaj z wyszukiwarki, aby szybko znaleźć potrzebne hasło.
Kontekst ogólny: Polska.
A
- Akt notarialnyDokument prawny sporządzony i odczytany na głos przed polskim notariuszem, wymagany przez prawo do przeniesienia własności nieruchomości i nadania transakcji pełnej mocy prawnej.
- Akt własności ziemiDawny dokument administracyjny wydawany głównie w latach 70. i 80. XX wieku, potwierdzający własność gruntu rolnego rolnika, wciąż spotykany jako jedyny dokument tytułu prawnego do starszych działek rolnych zamiast pełnego wpisu w księdze wieczystej.
B
- Bańka spekulacyjna (na rynku nieruchomości)Okres, w którym ceny nieruchomości rosną znacznie ponad poziom uzasadniony czynszami i lokalnymi dochodami, napędzany głównie zakupami spekulacyjnymi i łatwo dostępnym kredytem, a nie rzeczywistą potrzebą mieszkaniową, kończący się ostatecznie korektą cen.
- Baza danych obiektów topograficznychKrajowa baza geodezyjna (BDOT10k) prowadzona na podstawie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, rejestrująca ukształtowanie terenu, sposób użytkowania gruntów i infrastrukturę w szczegółowej skali — przydatna do weryfikacji faktycznej charakterystyki działki.
- Biały montażWykonawcze określenie montażu armatury i wyposażenia sanitarnego — muszli, umywalek, wanien lub kabin prysznicowych i baterii — jeden z ostatnich etapów przed oddaniem lokalu do użytku.
- Biuro Informacji Kredytowej (BIK)Centralna baza historii kredytowej w Polsce, sprawdzana przez banki przy wniosku o kredyt hipoteczny w celu weryfikacji dotychczasowej i bieżącej spłaty zobowiązań wnioskodawcy.
C
- Cykl koniunkturalny na rynku nieruchomościPowtarzający się wzorzec ekspansji, szczytu, korekty i ożywienia, przez który z czasem przechodzą rynki nieruchomości, napędzany zmianami dostępności kredytu, stóp procentowych oraz naturalnym opóźnieniem między rosnącym popytem a nową podażą.
- Czynsz administracyjnyOpłata wnoszona na rzecz wspólnoty mieszkaniowej lub spółdzielni z tytułu utrzymania części wspólnych budynku i zarządzania nieruchomością — odrębna od czynszu najmu płaconego wynajmującemu.
D
- Decyzja o warunkach zabudowy (WZ)Decyzja administracyjna określająca parametry, według których można zabudować konkretną działkę, gdy nie obejmuje jej miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego — alternatywna ścieżka ustalenia, co wolno wybudować, obok planu miejscowego.
- Dział spadkuPostępowanie prawne — sądowe lub umowne między wszystkimi spadkobiercami — dzielące odziedziczoną nieruchomość między kilku spadkobierców, kończące współwłasność powstającą automatycznie, gdy kilka osób dziedziczy wspólnie.
- Działka budowlanaDziałka, którą można legalnie zabudować, ponieważ jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczającym ją pod zabudowę albo, w braku planu, kwalifikuje się do uzyskania decyzji o warunkach zabudowy.
E
F
- Flipping mieszkaniowyStrategia inwestycyjna polegająca na zakupie nieruchomości — zwykle niedowartościowanej, w złym stanie lub wymagającej remontu — z zamiarem szybkiej odsprzedaży z zyskiem, w odróżnieniu od długoterminowego trzymania jej pod wynajem lub dla wzrostu wartości.
- Fundacja rodzinna (jako właściciel nieruchomości)Wprowadzona w Polsce w 2023 r. osoba prawna, która może posiadać nieruchomości i inny majątek rodziny na rzecz wskazanych beneficjentów — coraz częściej wykorzystywana do planowania sukcesji i uniknięcia rozdrobnienia majątku w drodze dziedziczenia.
- Fundusz remontowyFundusz rezerwowy budowany z miesięcznych wpłat wszystkich właścicieli lokali w budynku, przeznaczony na poważne remonty i renowacje części wspólnych, a nie na bieżące utrzymanie.
G
H
- Hipoteka przymusowaHipoteka wpisywana na nieruchomość bez zgody właściciela, ustanawiana przez wierzyciela — na przykład urząd skarbowy, ZUS lub wierzyciela z tytułu wyroku sądowego — dysponującego tytułem wykonawczym, wpisywana do Działu IV księgi wieczystej.
- Hipoteka umownaHipoteka ustanawiana na podstawie umowy między właścicielem nieruchomości a wierzycielem — najczęściej bankiem udzielającym kredytu hipotecznego — wpisywana do Działu IV księgi wieczystej w celu zabezpieczenia spłaty.
- Hossa i bessa na rynku nieruchomościTerminologia zapożyczona z rynków finansowych, opisująca trwały okres rosnących cen i popytu na nieruchomości (hossa) w przeciwieństwie do trwałego okresu spadających cen i popytu (bessa).
I
- Indeks dostępności mieszkańWskaźnik zestawiający przeciętne dochody gospodarstw domowych z przeciętnymi cenami mieszkań lub ratami kredytu hipotecznego na danym rynku, używany do oceny, jak faktycznie dostępny jest zakup mieszkania dla typowego gospodarstwa domowego.
- Instytucjonalizacja najmuPrzejście od indywidualnych, drobnych właścicieli do dużych inwestorów instytucjonalnych — funduszy PRS (Private Rented Sector) — posiadających i zarządzających portfelami mieszkań na wynajem na dużą skalę.
K
- KaucjaSuma pieniężna wpłacana przez najemcę wynajmującemu jako zabezpieczenie roszczeń z tytułu najmu — głównie zaległości czynszowych i kosztów naprawy szkód — zwracana po zakończeniu najmu i rozliczeniu lokalu.
- Klauzula waloryzacyjna czynszuPostanowienie umowy najmu pozwalające na okresową zmianę wysokości czynszu — najczęściej według oficjalnego wskaźnika inflacji — bez konieczności renegocjowania lub podpisywania nowej umowy za każdym razem.
- Komornik sądowyFunkcjonariusz publiczny uprawniony do egzekucji prawomocnych orzeczeń sądowych w Polsce — ściągania długów, zajmowania majątku i przeprowadzania eksmisji — działający na podstawie ustawy o komornikach sądowych.
- Koncentracja rynku najmu przez fundusze PRSZjawisko polegające na tym, że instytucjonalne fundusze PRS (Private Rented Sector) zdobywają rosnący udział w zasobie mieszkań na wynajem w danym mieście, co rodzi pytania o wpływ na czynsze i dostępność mieszkań dla indywidualnych kupujących.
- Kredyt hipotecznyDługoterminowy kredyt bankowy zabezpieczony hipoteką wpisaną na nieruchomości, wykorzystywany najczęściej do sfinansowania zakupu, budowy lub remontu mieszkania bądź domu.
- Księga wieczystaPubliczny rejestr prowadzony przez polskie sądy rejonowe, w którym zapisany jest stan prawny nieruchomości — jej właściciel, granice oraz obciążenia takie jak hipoteki czy służebności.
L
M
- Marża bankuStały składnik zysku banku wchodzący w skład oprocentowania kredytu hipotecznego, doliczany do zmiennej stopy referencyjnej i — w odróżnieniu od niej — pozostający niezmienny przez cały okres kredytowania na warunkach pierwotnej umowy.
- Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennegoAkt prawa miejscowego, uchwalany przez radę gminy, określający dopuszczalne przeznaczenie i parametry zabudowy — funkcję, wysokość, gęstość, linie zabudowy — dla danego obszaru gminy.
- Mieszkanie komunalneLokal mieszkalny stanowiący własność gminy i wynajmowany z jej zasobu mieszkaniowego po regulowanym, niższym niż rynkowy czynszu, przydzielany zwykle w drodze listy oczekujących osobom spełniającym kryteria dochodowe i zamieszkania ustalone przez gminę.
N
- Najem instytucjonalnyForma najmu lokalu mieszkalnego zastrzeżona dla wynajmujących prowadzących działalność w zakresie najmu, dająca podobną do najmu okazjonalnego ścieżkę eksmisji, ale bez obowiązku wskazania przez najemcę lokalu zastępczego.
- Najem okazjonalnySzczególny rodzaj najmu lokalu mieszkalnego uregulowany w ustawie o ochronie praw lokatorów, wymagający notarialnego oświadczenia najemcy o poddaniu się egzekucji, co daje wynajmującemu uproszczoną ścieżkę odzyskania lokalu.
O
- Odrębna własność lokaluPełna własność wyodrębnionego lokalu w budynku wielolokalowym, połączona z proporcjonalnym udziałem we współwłasności części wspólnych budynku i gruntu — najsilniejsza forma tytułu prawnego, jaką może mieć nabywca mieszkania w Polsce.
- Odrolnienie gruntuProcedura administracyjna formalnie wyłączająca grunt z produkcji rolnej lub leśnej, aby mógł zostać legalnie wykorzystany pod zabudowę — odrębny etap od uzyskania pozwolenia na budowę, zwykle będący jego warunkiem wstępnym.
- OdstępneSuma pieniężna, jaką jedna strona umowy najmu płaci drugiej w zamian za wcześniejsze, obopólnie uzgodnione rozwiązanie umowy na czas oznaczony, której nie można było jednostronnie wypowiedzieć.
- Operat szacunkowyFormalna wycena wartości rynkowej nieruchomości sporządzana przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego, najczęściej wymagana przez bank do potwierdzenia wartości zabezpieczenia przed udzieleniem kredytu hipotecznego.
- Opinia kominiarskaObowiązkowy, okresowy protokół kontroli wykonanej przez uprawnionego mistrza kominiarskiego, potwierdzający prawidłowy stan techniczny przewodów kominowych, spalinowych i wentylacyjnych budynku, wymagany przez Prawo budowlane dla obiektów z ogrzewaniem na paliwo stałe, ciekłe lub gazowe.
- Opłata skarbowaNiewielka, stała opłata administracyjna pobierana za określone czynności urzędowe lub dokumenty, np. za złożenie pełnomocnictwa wykorzystywanego przy transakcji nieruchomości — odrębna od 2% podatku PCC od samej sprzedaży.
P
- Podatek dochodowy od najmu (ryczałt)Zryczałtowany podatek dochodowy, który indywidualni wynajmujący prowadzący najem prywatny (poza działalnością gospodarczą) płacą od przychodów z najmu — niższą stawką do ustawowego progu rocznego przychodu i wyższą powyżej niego.
- Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC)Podatek w wysokości 2% wartości rynkowej nieruchomości kupowanej na rynku wtórnym, obliczany i pobierany przez notariusza przy podpisaniu aktu notarialnego i odprowadzany bezpośrednio do urzędu skarbowego w imieniu kupującego.
- Podatek od nieruchomościCoroczny lokalny podatek należny od każdego właściciela nieruchomości, w Polsce obliczany przede wszystkim od powierzchni gruntu i budynków, a nie ich wartości rynkowej, według stawek ustalanych co roku przez radę gminy w granicach maksymalnych limitów ustawowych.
- PodnajemSytuacja, w której najemca, za zgodą wynajmującego, oddaje cały lokal lub jego część w używanie osobie trzeciej (podnajemcy), pozostając nadal związanym pierwotną umową najmu wobec wynajmującego.
- Podział działkiProcedura administracyjno-geodezyjna podziału jednej działki gruntu na dwie lub więcej odrębnych działek, z których każda otrzymuje własny numer ewidencyjny, a po sformalizowaniu — własną księgę wieczystą.
- Popyt spekulacyjnyPopyt na nieruchomości napędzany głównie oczekiwaniem krótkoterminowego wzrostu ceny i zysku z odsprzedaży, a nie zamiarem zamieszkania w nieruchomości lub czerpania z niej dochodu z najmu.
- Powierzchnia użytkowaPowierzchnia wszystkich pomieszczeń w lokalu przeznaczonych do zamieszkania i gospodarczego wykorzystania, obliczana według określonej normy technicznej i stanowiąca podstawę do ustalania ceny za m² przy sprzedaży lub najmie.
- Pozwolenie na budowęDecyzja administracyjna wydawana na podstawie Prawa budowlanego, zezwalająca na rozpoczęcie budowy, wydawana po sprawdzeniu przez organ zgodności projektu z przepisami planistycznymi i technicznymi.
- Pozwolenie na użytkowanieDecyzja administracyjna potwierdzająca, że ukończony budynek może być legalnie użytkowany, wymagana przed rozpoczęciem użytkowania niektórych kategorii obiektów na podstawie Prawa budowlanego.
- Protokół zdawczo-odbiorczyPisemny dokument podpisywany przez wynajmującego i najemcę, opisujący stan lokalu oraz odczyty liczników w chwili jego przekazania — podstawowy dowód wykorzystywany przy późniejszych sporach o potrącenia z kaucji.
- Prowizja agencji nieruchomościOpłata pobierana przez tradycyjną agencję nieruchomości za pośrednictwo w transakcji sprzedaży lub najmu, zwykle naliczana jako procent ceny sprzedaży lub uzgodnionego czynszu.
- Prowizja za wcześniejszą spłatęOpłata, jaką bank może pobrać od kredytobiorcy za spłatę kredytu hipotecznego przed terminem, ściśle ograniczona przepisami prawa, a w przypadku kredytów o zmiennym oprocentowaniu dopuszczalna tylko przez określony czas od udzielenia kredytu.
- Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własnościUstawowe przekształcenie, obowiązujące od 1 stycznia 2019 r., które automatycznie zamieniło użytkowanie wieczyste gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności dla uprawnionych właścicieli, w zamian za coroczną opłatę przekształceniową na rzecz gminy lub Skarbu Państwa przez określoną liczbę lat.
R
- Remont bieżący a remont kapitalnyPraktyczne rozróżnienie między bieżącym utrzymaniem części wspólnych budynku, finansowanym z czynszu administracyjnego, a dużymi pracami kapitalnymi, jak wymiana dachu, elewacji czy windy, finansowanymi z odrębnie gromadzonego funduszu remontowego.
- ROI z nieruchomościCałkowita stopa zwrotu z inwestycji w nieruchomość, łącząca dochód z najmu oraz zmianę wartości rynkowej nieruchomości w okresie jej posiadania — szersza miara niż sama rentowność najmu.
- Roszczenie o przeniesienie własnościUmowne prawo kupującego do żądania przeniesienia przez sprzedającego własności nieruchomości, które — jeśli powstało w formie aktu notarialnego — może zostać ujawnione w Dziale III księgi wieczystej, chroniąc kupującego przed rozporządzeniem nieruchomością przez sprzedającego w międzyczasie.
- Rozliczenie mediówProces obliczania i obciążania najemcy rzeczywistym zużyciem prądu, gazu, wody i ogrzewania w okresie najmu, odrębny od czynszu najmu i czynszu administracyjnego.
- Rynek pierwotnySegment rynku nieruchomości obejmujący lokale sprzedawane bezpośrednio przez dewelopera po raz pierwszy, w przeciwieństwie do lokali już wcześniej posiadanych i odsprzedawanych na rynku wtórnym.
- Rynek wtórnySegment rynku nieruchomości obejmujący lokale, które mają już wcześniejszego właściciela i są odsprzedawane, w przeciwieństwie do nowych lokali sprzedawanych bezpośrednio przez dewelopera.
S
- SłużebnośćOgraniczone prawo rzeczowe obciążające jedną nieruchomość (lub, w formie osobistej, przysługujące konkretnej osobie) na rzecz innej nieruchomości lub osoby — najczęściej prawo przejazdu, wpisywane do Działu III księgi wieczystej.
- Służebność mieszkaniaSłużebność osobista dająca wskazanej osobie dożywotnie prawo zamieszkiwania w nieruchomości, najczęściej zastrzegana przez dotychczasowego właściciela w ramach umowy dożywocia lub rozliczenia spadkowego, gdy własność przechodzi na kogoś innego.
- Służebność przesyłuOdrębny rodzaj służebności przysługujący przedsiębiorstwu przesyłowemu, będącemu właścicielem infrastruktury — linii energetycznych, gazociągów, sieci wodociągowych lub kanalizacyjnych, kabli telekomunikacyjnych — przebiegającej przez działkę lub pod nią.
- Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokaluNiezbywalne prawo do korzystania z lokalu w zasobach spółdzielni mieszkaniowej, niebędące własnością i związane z członkostwem w spółdzielni — odrębne od spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, które można swobodnie sprzedać, darować, obciążyć hipoteką lub odziedziczyć.
- Spółdzielcze własnościowe prawo do lokaluOgraniczone prawo rzeczowe do lokalu w zasobach spółdzielni mieszkaniowej, zbywalne, dziedziczne i mogące stanowić przedmiot hipoteki — odrębne od pełnej własności, ale silniejsze niż spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu.
- Spółdzielnia mieszkaniowaOsoba prawna oparta na członkostwie, działająca na podstawie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, która jest właścicielem i zarządza budynkami mieszkalnymi w imieniu swoich członków — model zarządzania zasadniczo różny od wspólnoty mieszkaniowej, powstającej automatycznie wśród właścicieli wyodrębnionych lokali.
- Stan surowy otwarty i zamkniętyJeden z dwóch powszechnie stosowanych etapów budowy domu systemem gospodarczym — stan surowy otwarty (ściany i konstrukcja dachu, bez okien i drzwi) lub zamknięty (zamontowane okna, drzwi i pokrycie dachowe, budynek szczelny) — używanych do określania etapów umowy i transz kredytu.
- Standard deweloperskiBazowy stan wykończenia, w jakim polscy deweloperzy zwykle wydają nowe lokale — otynkowane ściany, wylewka podłogowa, zamontowane okna i drzwi wejściowe, ale bez podłóg, malowania, kuchni i armatury.
- Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennegoNiewiążący, obejmujący całą gminę dokument planistyczny określający długofalową politykę zagospodarowania przestrzennego, z którym musi być zgodny każdy uchwalany później miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
- Szkody lokatorskieUszkodzenia wynajmowanego lokalu wykraczające poza zwykłe zużycie wynikające z prawidłowego używania, za które odpowiada najemca — ustalane zwykle poprzez porównanie protokołu odbioru przy wprowadzeniu i przy wyprowadzce i rozliczane z kaucji.
Ś
U
- Ubezpieczenie niskiego wkładu własnegoUbezpieczenie wymagane przez bank, gdy wkład własny kredytobiorcy jest niższy od standardowego minimum, pokrywające dodatkowe ryzyko banku związane z częścią kredytu przekraczającą zwykły próg LTV.
- Ubezpieczenie od ognia i innych zdarzeń losowychUbezpieczenie nieruchomości od pożaru, powodzi i innych nagłych zdarzeń losowych, wymagane przez banki dla nieruchomości obciążonych hipoteką i zwykle cedowane na bank jako dodatkowe zabezpieczenie kredytu.
- Ubezpieczenie pomostoweTymczasowe zabezpieczenie wymagane przez bank na czas, gdy hipoteka zabezpieczająca kredyt nie jest jeszcze wpisana do księgi wieczystej, w praktyce naliczane kredytobiorcy jako dodatkowa marża do momentu potwierdzenia wpisu.
- Ulga mieszkaniowaZwolnienie z PIT dochodu ze sprzedaży nieruchomości przed upływem 5 lat od jej nabycia, przysługujące, gdy sprzedający przeznaczy uzyskane środki na własne cele mieszkaniowe w ustawowym terminie 3 lat.
- Umowa dożywociaUmowa, w której właściciel przenosi nieruchomość na inną osobę w zamian za jej dożywotni obowiązek zapewnienia zbywcy mieszkania, wyżywienia i opieki — częste rozwiązanie dla starszych właścicieli bez innych środków utrzymania.
- Umowa najmuUmowa, na mocy której wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz — najczęściej mieszkanie lub pokój — do używania na czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić umówiony czynsz.
- Umowa przedwstępnaUmowa, w której strony zobowiązują się do zawarcia w przyszłości oznaczonej umowy — najczęściej sprzedaży nieruchomości — dająca kupującemu prawnie egzekwowalne roszczenie o zawarcie umowy przyrzeczonej, gdyby sprzedający się z tego wycofał.
- Umowa rezerwacyjnaKrótkoterminowa umowa, najczęściej stosowana z deweloperami, na mocy której kupujący płaci opłatę rezerwacyjną, by wyłączyć wybrany lokal ze sprzedaży na określony czas, w trakcie którego dopina finansowanie i formalności.
- Ustawa o ochronie praw lokatorówPodstawowa polska ustawa regulująca najem mieszkań — ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego — ograniczająca możliwość wypowiedzenia najmu przez wynajmującego, chroniąca przed eksmisją i wprowadzająca szczególne formy najmu, takie jak najem okazjonalny.
- Uzbrojenie terenuDostępność przyłączy technicznych na danej działce — wodociągu, kanalizacji, prądu, a często też gazu — czynnik decydujący o tym, czy i jak tanio można ją faktycznie zabudować.
- Użytkowanie wieczystePrawo do korzystania z gruntu należącego do Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego przez czas oznaczony (zwykle 99 lat), w zamian za opłatę roczną — od 2019 r. grunty zabudowane na cele mieszkaniowe zostały z mocy prawa przekształcone we własność.
W
- Wady fizyczne i prawneUstawowa rękojmia z Kodeksu cywilnego, zobowiązująca sprzedającego do odpowiedzialności za wady sprzedanej nieruchomości — wady fizyczne obniżające jej wartość lub użyteczność oraz wady prawne, jak nieujawnione prawo osoby trzeciej lub roszczenie własnościowe — niezależnie od tego, czy sprzedający o nich wiedział.
- WIBOR (stopa referencyjna)Referencyjna stopa procentowa dla złotego, która — po dodaniu stałej marży banku — historycznie stanowiła podstawę zmiennego oprocentowania większości kredytów hipotecznych w PLN.
- Wirtualny spacerInteraktywny, zwykle 360-stopniowy cyfrowy spacer po nieruchomości, pozwalający potencjalnemu kupującemu lub najemcy zdalnie zapoznać się z ofertą przed umówieniem oglądania na miejscu.
- Wkład własnyCzęść ceny nieruchomości finansowana przez kupującego z własnych środków, a nie z kredytu hipotecznego — odwrotność wskaźnika LTV i praktyczne minimum gotówki, jakie kupujący musi mieć przed złożeniem oferty.
- Wskaźnik LTVStosunek kwoty kredytu hipotecznego do wartości nieruchomości — ceny zakupu lub wyceny bankowej, w zależności od tego, która jest niższa — wyrażony w procentach i używany przez banki do ustalenia wymaganego wkładu własnego oraz oceny ryzyka kredytowego.
- Wspólnota mieszkaniowaOgół właścicieli lokali wyodrębnionych w danym budynku, powstający z mocy prawa i zarządzający nieruchomością wspólną — częściami budynku i gruntem niesłużącymi wyłącznie do użytku poszczególnych właścicieli.
- WspółwłasnośćPrawo własności, w którym jedna nieruchomość należy jednocześnie do więcej niż jednej osoby, z których każda posiada niewydzielony udział ułamkowy w całości, a nie fizycznie wyodrębnioną część.
- Wypis z rejestru gruntówUrzędowy dokument katastralny — zaświadczony wypis z ewidencji gruntów i budynków — pokazujący zarejestrowaną powierzchnię, klasyfikację i granice działki; odrębny od księgi wieczystej, która rejestruje stan prawny własności.
- Wypowiedzenie umowy najmuJednostronne oświadczenie wynajmującego lub najemcy kończące umowę najmu, podlegające ustawowym okresom wypowiedzenia oraz — w przypadku najmu mieszkania — ustawowym przesłankom ograniczającym możliwość wypowiedzenia przez wynajmującego.
Z
- ZadatekKwota wpłacana przez jedną ze stron przy zawarciu umowy, która zgodnie z polskim prawem przepada na rzecz drugiej strony, jeśli wpłacający odstąpi od umowy bez przyczyny, albo podlega zwrotowi w podwójnej wysokości, jeśli odstąpi strona, która ją otrzymała — inaczej niż przy zwykłej zaliczce.
- ZaliczkaCzęściowa wpłata na poczet przyszłej ceny wynikającej z umowy, która — w przeciwieństwie do zadatku — nie niesie automatycznej sankcji przepadku ani obowiązku zwrotu w podwójnej wysokości; w razie niedojścia umowy do skutku po prostu podlega zwrotowi.
- ZameldowanieAdministracyjny obowiązek zgłoszenia miejsca pobytu (stałego lub czasowego) we właściwym urzędzie gminy — czynność ewidencyjna, odrębna od tytułu prawnego do lokalu i niedająca żadnych praw do niego.
- Zarządca nieruchomościOsoba lub firma zatrudniona przez wspólnotę mieszkaniową, spółdzielnię lub indywidualnego właściciela do bieżącej administracji, utrzymania i zarządzania finansami nieruchomości.
- Zdolność kredytowaOcena banku dotycząca zdolności kredytobiorcy do spłaty wnioskowanego kredytu, oparta na dochodach, istniejącym zadłużeniu, kosztach utrzymania gospodarstwa domowego i historii kredytowej — decydujący czynnik tego, czy i ile bank pożyczy.
- Zniesienie współwłasnościPostępowanie prawne — umowne lub, w razie braku porozumienia, sądowe — kończące wspólną własność nieruchomości poprzez jej fizyczny podział, przyznanie jednemu współwłaścicielowi z obowiązkiem spłaty pozostałych, lub sprzedaż i podział uzyskanej kwoty.
- Zwolnienie z PCC dla kupujących pierwsze mieszkaniePełne zwolnienie z 2% podatku PCC dla osób kupujących swoje pierwsze w życiu mieszkanie na rynku wtórnym, wprowadzone od 2023 r., aby zrównać sytuację kupujących mieszkanie z rynku wtórnego z kupującymi nowy lokal od dewelopera.
