Klauzula waloryzacyjna czynszu
Postanowienie umowy najmu pozwalające na okresową zmianę wysokości czynszu — najczęściej według oficjalnego wskaźnika inflacji — bez konieczności renegocjowania lub podpisywania nowej umowy za każdym razem.
Zakres: Polska.
Definicja
Klauzula waloryzacyjna czynszu opiera się na ogólnej swobodzie umów wyrażonej w art. 353¹ Kodeksu cywilnego oraz, gdy strony wybierają oficjalny wskaźnik odniesienia, na art. 358¹ §2, który dopuszcza określenie wysokości świadczenia pieniężnego według innego niż pieniądz miernika wartości — najczęściej wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych publikowanego przez Główny Urząd Statystyczny (GUS).
Bez klauzuli waloryzacyjnej wynajmujący, który chce podnieść czynsz w trakcie trwającej umowy, musi albo poczekać do końca umowy na czas oznaczony, albo — przy najmie mieszkania na czas nieoznaczony — zastosować procedurę podwyżki czynszu z wypowiedzeniem, przewidzianą w ustawie o ochronie praw lokatorów, która wymaga pisemnego uprzedzenia i daje najemcy prawo do zakwestionowania nadmiernej podwyżki.
Dobrze skonstruowana klauzula waloryzacyjna wskazuje dokładnie stosowany wskaźnik, częstotliwość przeglądu (zwykle roczną) oraz to, czy zmiana następuje automatycznie, czy wymaga pisemnego powiadomienia, by wejść w życie — niejasne sformułowania w tym zakresie są częstym źródłem późniejszych sporów.
Przykłady
Trzyletnia umowa najmu komercyjnego zawiera klauzulę podnoszącą czynsz co roku 1 stycznia o wskaźnik inflacji GUS z poprzedniego roku.
Umowa najmu mieszkania bez klauzuli waloryzacyjnej zmusza wynajmującego do zastosowania formalnej procedury podwyżki czynszu z wypowiedzeniem, dającej najemcy szansę zakwestionowania nowej kwoty.
Najemca analizujący umowę zauważa, że klauzula waloryzacyjna nie wskazuje, który wskaźnik inflacji ma zastosowanie, i prosi wynajmującego o wskazanie konkretnego publikowanego wskaźnika przed podpisaniem.
Jak to wpływa na kupno i sprzedaż
Dla wynajmujących jasna klauzula waloryzacyjna to prostszy i mniej konfrontacyjny sposób utrzymania czynszu w zgodzie z inflacją niż każdorazowe korzystanie z ustawowej procedury podwyżki z wypowiedzeniem. Dla najemców warto zakwestionować niejasną lub otwartą klauzulę waloryzacyjną przed podpisaniem — powinna wskazywać konkretny, niezależnie publikowany wskaźnik, a nie pozostawiać zmianę uznaniu wynajmującego.
